Spis treści



2.1.2. Postrzeganie podprogowe

  Paradoksem wydawać się może nazwa "percepcja podprogowa". Jak można dostrzec lub usłyszeć coś, co znajduje się poniżej progu, jeżeli próg stanowi właśnie granicę między postrzeganiem a niepostrzeganiem? Jest to sprzeczność jedynie pozorna, ponieważ istnieją dwa dolne progi - fizjologiczny i świadomy.

  Próg fizjologiczny odpowiada jedynie pobudzeniu receptora. Nie oznacza jednak, że osoba świadomie dany bodziec dostrzega. Natomiast przekroczenie progu świadomego oznacza, że osoba zdała sobie sprawę z istnienia bodźca. Postrzeganie podprogowe oznacza więc odbieranie bodźców powyżej progu fizjologicznego pobudzenia receptora ale poniżej progu postrzegania świadomego.

  Ale nawet w przypadku progu fizjologicznego można mówić o bodźcach podprogowych. Jeżeli oddziaływanie na neuron przekroczy wartość progową zareaguje on pobudzeniem. Jednak odpowiednio dobrany bodziec poniżej wartości granicznej może spowodować przejściowy lokalny wzrost pobudliwości. Podanie następnych bodźców zanim wygaśnie to pobudzenie może w efekcie spowodować pobudzenie receptora. Następuje to jednak w wyniku bodźców, z których każdy znajduje się poniżej progu. Jest to wynikiem sumowania się bodźców. Czy jednak takie zjawisko występuje w przypadku postrzegania świadomego? Jak do tej pory problem ten nie został jednoznacznie rozwiązany.

  Można więc powiedzieć, że reklama subliminalna to przekaz reklamowy składający się z bodźców podprogowych czyli o wartości natężenia znajdującej się pomiędzy progiem fizjologicznym a świadomym. Innymi słowy bodźce te wywołują reakcję receptora ale nie są świadomie postrzegane.

  Taka definicja nie wyczerpuje jednak zagadnienia. Niektóre bowiem bodźce uważane za "podprogowe" zasadniczo mogą być świadomie dostrzeżone jeżeli tylko percepcja zostanie na nie ukierunkowana. Drugim wyjątkiem, który, mimo że uznawany za podprogowy nie mieści się w powyższej definicji jest zabieg polegający na umieszczaniu w przekazie dźwiękowym komunikatów emitowanych "od tyłu". Jakkolwiek udowodnione zostało, że forma ta jest nieskuteczna to należy włączyć ją do rozważań ze względu na rolę, jaką odegrała w historii reklamy podprogowe8. W tym konkretnym przypadku "podprogowość" polega niemożności świadomego odebrania treści bodźca, jest on natomiast możliwy do usłyszenia.

  Reklamę subliminalną należy więc rozumieć szeroko, jako ogół środków, które w normalnych warunkach (tzn. odbiorca nie skupia w sposób szczególny percepcji w celu ich dostrzeżenia) nie są świadomie postrzegane, docierają do odbiorcy z pominięciem jego świadomości. Cel ich stosowania jest taki sam jak w przypadku tradycyjnej reklamy - promocja sprzedaży bądź innych form korzystania z towarów lub usług, popieranie określonych spraw lub idei, albo osiągnięcie innego efektu pożądanego przez reklamodawcę.


8 vide rozdział poświęcony historii reklamy podprogowej



<- wstecz dalej ->